14 Φεβ. 2022

Η φύση της αμαρτίας

| Ιστολόγιο |


 

 

Γεωργίου Ι. Μαντζαρίδη, Ομοτίμου καθηγητού Θεολογικής σχολής Α.Π.Θεσσαλονίκης

 

Συχνά θεωρείται ως αμαρτία η παράβαση των αρνητικών κυρίως εντολών του Δεκαλόγου:
«Ου φονεύσεις», «ου μοιχεύσεις», «ου κλέψεις», «ου ψευδομαρτυρήσεις». Όποιος τηρεί τις εντολές αυτές, θεωρεί τον εαυτό του καλό Χριστιανό. Αν συμβαίνει να λησμονεί την αγάπη προς τον Θεό, αν δεν γνωρίζει τι θα πει ευγνωμοσύνη, πραότητα ή ταπεινοφροσύνη, νομίζει πως είναι δευτερεύον ή και αδιάφορο. Ο Δεκάλογος της Παλαιάς Διαθήκης σε συνδυασμό με τον έμφυτο ηθικό νόμο, που υπάρχει στις καρδιές των ανθρώπων, θεωρούνται ως το άλφα και το ωμέγα της χριστιανικής ζωής.
Τα πράγματα όμως δεν πρέπει να κρίνονται τόσο επιφανειακά. Γι’ αυτό μια καλύτερη εξέταση της χριστιανικής διδασκαλίας για την φύση της αμαρτίας είναι απαραίτητη.

Η αμαρτία δεν είναι μια απλή ατέλεια ή αστοχία του ανθρώπου, αλλά «έγκλημα κατά της αγάπης του Πατρός» (Αρχιμανδρίτης Σωφρόνιος). Κατά την Παλαιά Διαθήκη η αμαρτία έγκειται στην διάθεση του ανθρώπου να εγκαταλείψει τον Θεό και να στραφεί στον κόσμο· να αγνοήσει το θέλημα του Θεού και να ζήσει κατά το δικό του θέλημα. Την πλαστικότερη μορφή της αμαρτίας παρουσιάζει το βιβλίο της Γενέσεως με την αφήγηση της πτώσεως των πρωτοπλάστων.
Στην Καινή Διαθήκη και την πατερική παράδοση η αμαρτία δεν είναι ουσιωδώς διαφορετική, παίρνει όμως μια σαφέστερη μορφή. Αμαρτία εδώ είναι η άρνηση του ανθρώπου να πιστέψει στον Χριστό και να δεχθεί το Ευαγγέλιό του. Η αμαρτία δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες πράξεις, σκέψεις, ενέργειες ή επιθυμίες του ανθρώπου, αλλ’ αποτελεί μια γενικότερα εμπαθή κατάσταση που εκδηλώνεται με όλα αυτά. Αμαρτία είναι σε τελική ανάλυση η άρνηση κοινωνίας με τον Χριστό και τους Αγίους, και η προσκόλληση στον κόσμο και τα πάθη.
Για να καταλάβουμε καλύτερα την ουσία της αμαρτίας χρειάζεται να δούμε τι είναι η απελευθέρωση από αυτήν, δηλαδή η σωτηρία που προσφέρει ο Χριστός στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος που ζει στην αμαρτία αποξενώνεται από την αγάπη του Θεού. Οι πράξεις του, οι σκέψεις του, οι ενέργειές και οι επιθυμίες του προσδιορίζονται από τον εγωκεντρισμό και την ιδιοτέλεια. Δεν είναι σε θέση να ανοίξει την καρδιά του, να χωρέσει τους άλλους, να τους αγαπήσει, να τους δει ως εικόνες Θεού που είναι ο Δημιουργός και η πηγή της ζωής όλων των ανθρώπων. Ζει αποξενωμένος από την αληθινή ζωή και υποταγμένος στην φθορά και τον θάνατο.
Η σωτηρία του ανθρώπου έγκειται στην πρόσληψή του στο σώμα του Χριστού και στην ικάνωσή του να ζήσει ως νικητής θανάτου μέσα στο φως της Αναστάσεως.
Το φως του Χριστού φωτίζει τον άνθρωπο και αποκαλύπτει το σκοτάδι του. Χωρίς την επενέργεια του φωτός αυτού ο άνθρωπος δεν συνειδητοποιεί την ζοφερή κατάστασή του (Αρχιμανδρίτης Σωφρόνιος).

Ο Χριστός, ως τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, είναι ο μόνος που συνδέει τον άνθρωπο με τον Θεό και προσφέρει σ’ αυτόν την ζωή που στερήθηκε.
Γι’ αυτό η πίστη στον Χριστό αποτελεί την προϋπόθεση για την σωτηρία του ανθρώπου.

Το Ευαγγέλιο δεν ξεχωρίζει τους ανθρώπους σύμφωνα με τις αρετές ή τις κακίες τους, αλλά σύμφωνα με την διάθεσή τους να μετανοήσουν ή να επιμείνουν στην αμαρτία. Και ο Χριστός δεν κάλεσε τους ανθρώπους να γίνουν περισσότερο ενάρετοι ή λιγότερο αμαρτωλοί, αλλά να μετανοήσουν και να δεχθούν την χάρη που προσφέρει. Όσο κανείς δεν μετανοεί, βρίσκεται μακριά από την πηγή της ζωής. Ζει ως δούλος της φθοράς και του θανάτου. Στο ζήτημα αυτό δεν υπάρχουν εξαιρέσεις· «πάντες γάρ ήμαρτον και υστερούνται της δόξης του Θεού» (Ρωμ. 3:23).
Η συναίσθηση της καταστάσεως αυτής δίνει το μέτρο της μετανοίας και της αναζητήσεως του Θεού.
Γι’ αυτό δεν είναι παράδοξο, ότι εκείνοι οι οποίοι δέχθηκαν το Ευαγγέλιο του Χριστού, δεν ήταν οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι οι οποίοι καυχιόνταν για τις αρετές τους, αλλά οι τελώνες και οι πόρνες που συναισθάνθηκαν την αμαρτωλότητά τους και μετανόησαν.

Από το βιβλίο του Γεωργίου Ι. Μαντζαρίδη, Ορθόδοξη Πνευματική Ζωή,
“Εκδόσεις Πουρναρά”, Κεφάλαιο «Αμαρτία και Μετάνοια» (Αποσπάσματα)

koinoniaorthodoxias.org

Αναρτήθηκε από: Ποσειδώνας Αποσπερίτης