24 Ιαν. 2021

Η πάλη της Προσευχής

| Ιστολόγιο |


 

 

«Υπελείφθη δε Ιακώβ μόνος, και επάλαιεν άνθρωπος μετ΄ αυτού έως πρωϊ… και εκάλεσεν Ιακώβ το όνομα του τόπου εκείνου, Είδος Θεού• είδον γαρ Θεόν πρόσωπον προς πρόσωπον, και εσώθη μου η ψυχή» (Γεν. λβ´ 24, 30).

 





Είναι γνωστός ο ορισμός της προσευχής, σύμφωνα με τον οποίο προσευχή είναι η κοινωνία και ένωση του ανθρώπου με τον Θεό. Η προσευχή, λέγει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, κατά την ενέργειά της είναι «Θεού καταλλαγή, αμαρτημάτων ιλασμός, η μέλλουσα ευφροσύνη, τροφή ψυχής».
Και ο ιερός Χρυσόστομος προσθέτει• «Ευχή, γαλήνη ψυχής… Πόθος εστί προς Θεόν, αγάπη ανεκλάλητος, πλούτος αναφαίρετος, σίτισις ουρανία κορεννύουσα την ψυχήν».

Γαλήνη της ψυχής η προσευχή. Ανάπαυση θεία, τρυφή ουράνια!...
Και την ίδια στιγμή συμβαίνει η προσευχή να είναι αγώνας σκληρός, βία πνευματική, πάλη της ψυχής. Πάλη όχι με τον διάβολο, προκειμένου να μείνει ο νους αμετεώριστος από τους μάταιους λογισμούς, που την ώρα αυτή σπείρονται από εκείνον. Πάλη όχι με την ασθένεια της σαρκός, που ρέπει προς τη ραθυμία και τη χαλάρωση. Οπωσδήποτε και αυτά. Αλλά η προσευχή είναι και άλλου είδους πάλη. Πάλη με τον Θεο!
Το περιστατικό που περιγράφει η Αγία Γραφή, της πάλης του Ιακώβ με τον Θεό όλη τη νύχτα, είναι χαρακτηριστικό στις λεπτομέρειές του, διότι ακριβώς φανερώνει μία συγκεκριμένη συμπεριφορά του Θεού προς τον άνθρωπο, προκειμένου να φτάσει αυτός να επιτύχει την άρρηκτη ένωση και κοινωνία μαζί Του. Στο περιστατικό αυτό περιγράφονται οι «κανόνες» αυτής της πάλης και οι «λαβές» εκατέρωθεν (βλ. Γεν. λβ´ 24-32).
Παλεύει λοιπόν ο Θεός με τον Ιακώβ όλη τη νύχτα. Μέχρι το πρωί. Και κανείς δεν καταφέρνει να ρίξει τον άλλον κάτω. Ούτε ο Ιακώβ τον Θεό, ούτε ο Θεός τον Ιακώβ. «Είδε δε (ο Θεός), ότι ου δύναται προς αυτόν» (στιχ. 25). Και το ότι δεν «κατάφερε» να τον νικήσει το θεωρεί ήττα του και αποδίδει τη νίκη στον Ιακώβ• « Ενίσχυσας μετά Θεού» (στιχ. 28). Με νίκησες!
Τί σημαίνουν όλα αυτά;… Ήθελε ο Θεός να δώσει στον Ιακώβ ένα ακριβό δώρο• την ευλογία του. Ήθελε όμως να βρει μια εύλογη αιτία να του τη δώσει, έτσι ώστε ο Ιακώβ να μη γίνει παθητικός δέκτης του θείου αυτού δώρου, αλλά να νοιώσει κατά κάποιον τρόπο ότι με τη δύναμή του το πήρε, με την αξία του, κι έτσι η χαρά του να είναι μεγαλύτερη, και η εκτίμηση προς την θεία δωρεά σταθερότερη. Και προβαίνει ο Θεός σ’ αυτή την ενέργεια και δέχεται να κάνει ότι ηττήθηκε! «Και ευλόγησεν αυτόν εκεί» (στιχ. 29). Σαν τον πατέρα εκείνον που προκειμένου να κάνει ένα ακριβό δώρο στο μικρό παιδί του, το καλεί σε αγώνα δύναμης. Και το παιδί τελικά «νικάει», αφού μοχθήσει, ιδρώσει, και παίρνει το δώρο ως έπαθλο της «αξίας» του… «Είδες πως τη ασθενεία τη ανθρωπίνη συγκαταβαίνων ο Δεσπότης πάντα ποιεί και πραγματεύεται, ώστε την οικείαν φιλανθρωπίαν επιδείξασθαι;», αναφωνεί εκστατικός ο ιερός Χρυσόστομος.
Ο Θεός μας καλεί κάποτε σε αγώνα πάλης μαζί του. Και θέλει σ’ αυτόν να ηττηθεί. Θέλει όμως και εμείς να παλέψουμε, να μοχθήσουμε, να ιδρώσουμε στον αγώνα αυτόν, στην πάλη μας με «αντίπαλο» τον Θεό. «Η προσευχή έχει τον δικό της αγώνα• δεν είναι ξένη προς αυτή την “βία” που αρπάζει την Βασιλεία του Θεού, βία πάνω στον άνθρωπο που τον ρίχνει καταγής σε κατάσταση προσκυνήσεως, βία πάνω στον Θεό, κάνοντάς τον να κλίνη προς την γη και προς τον προσευχόμενο άνθρωπο».
Βία πάνω στον Θεό! Ο Ιακώβ στην πάλη του ασκεί τέτοια βία• «Και είπεν αυτώ (ο Θεός)• απόστειλόν με• ανέβη γαρ ο όρθρος. ο δε είπεν• ου μη σε αποστείλω, εάν μη με ευλογήσης» (στιχ. 26). Ο Θεός να ζητεί άδεια από τον άνθρωπο να φύγει, και ο άνθρωπος να μην του δίνει!… Ζητεί άδεια ο Θεός να φύγει, επειδή θέλει να μην του τη δώσει ο άνθρωπος. Το περιστατικό της οδοιπορίας του Κυρίου και των δύο μαθητών του προς Εμμαούς φωτίζει καθαρά την αλήθεια αυτή (βλ. Λουκ. κδ´ 13-35). Όταν πλησίασαν στο χωριό, «αυτός προσεποιείτο πορρωτέρω πορεύεσθαι» (στιχ. 28). Δεν ήθελε να φύγει• «προσεποιείτο». Προσποιούνταν, διότι ήθελε να κάνει τους δύο μαθητές του να εκδηλώσουν την άρνησή τους, τη σφοδρή επιθυμία τους να μείνει. Κι εκείνοι, όπως και ο Ιακώβ, δεν τον αφήνουν. «Παρεβιάσαντο αυτόν». Τον ανάγκασαν. Και ο Θεός έμεινε και έδωσε την ευλογία του. Οι δύο μαθητές και ο Ιακώβ κατέκτησαν την ευλογία του Θεού!
«Παρεβιάσαντο αυτόν»! Ετσι θέλει να Του φερόμαστε, τέτοιες σχέσεις να αναπτύσσουμε μαζί του, έτσι να Του μιλάμε στην προσευχή μας.
Το φανέρωσε αυτό με δύο παραβολές, με τις οποίες μας δίδαξε πως να προσευχόμαστε. Στην πρώτη, του άδικου κριτή και της χήρας, έδειξε πως η προσευχή μας πρέπει να έχει τόση επιμονή, μέχρι του σημείου να καθίσταται «ενοχλητική» στον Θεό. Η δεύτερη είναι ακόμα πιο χαρακτηριστική• Ο φίλος χτυπά με «αναίδεια» – έτσι το είπε ο Κύριος – την πόρτα του φίλου του μετά τα μεσάνυχτα, σε ώρα που οι κανόνες καλής συμπεριφοράς απαγορεύουν την ενόχληση. Και οι δύο παίρνουν αυτό που θέλουν. Η χήρα επειδή έγινε φορτική με την παρουσία της, ο φίλος επειδή υπήρξε «αναιδής» (βλ. Λουκ. ιη´ 1-8, ια´ 5-10). Ενόχληση και «αναίδεια»• Δύο τρόποι προσευχής που ουσιαστικά κρύβουν μέσα τους δύο «λαβές» προς τον Θεό, προκειμένου να τον κάνουν να «λυγίσει»• την πίστη και την ταπείνωση. Χρειάζεται πίστη για να συνεχίσεις να επιμένεις, όταν ο Θεός δεν σου ανταποκρίνεται. Και χρειάζεται ταπείνωση για να βρεις το κουράγιο να ρίξεις κάθε «αξιοπρέπεια» και με αίσθημα ντροπής για την αναίδειά σου να παρακαλέσεις τον Θεό για κάτι που δεν έχεις κανένα δικαίωμα να λάβεις. Πίστη και ταπείνωση, ενόχληση και «αναίδεια», να πως γίνεται εισακουστός ο άνθρωπος από τον Θεό.
Συμβαίνει συχνά να υπάρχει μια σύγχυση μέσα μας. Η ευλάβεια συγχέεται με την υποτονικότητα, η κατάνυξη με την χαλάρωση, το «μη εκπειράσεις» με την απιστία και το «απαρρησίαστον ήθος» με τον κρυμμένο εγωισμό. Η φράση «είμαι αμαρτωλός, δε μ’ ακούει εμένα ο Θεός» δηλώνει ότι την δωρεά του την στηρίζουμε στη δική μας αξιωσύνη κι όχι στην δική του μεγαλοθυμία. Όσοι έτσι σκέφτονται, μένουν τελικά άμοιροι και άγευστοι των θείων δωρεών.
Ο Θεός όμως μας κινεί σε ευτονία, σε ορμή ψυχής στην προσευχή. Μας καλεί να παλέψουμε μαζί του. Και χρειάζεται να βρισκόμαστε σε διαρκή εγρήγορση, για να καταλάβουμε αυτήν του την κλήση. Όταν προσευχόμαστε και δεν βλέπουμε την εκπλήρωση των αιτημάτων μας, ή ακόμα διαπιστώνουμε τα πράγματα να βαίνουν χειρότερα, τότε πρέπει να σκεφθούμε μήπως βρισκόμαστε σε μια τέτοια πάλη με τον Θεό, σαν εκείνη του Ιακώβ και την άλλη της Χαναναίας (βλ. Ματθ. ιε´ 21-28), στην οποία ο Θεός θέλει να ηττηθεί και να μας αναδείξει νικητές.
Διότι, σε τελική ανάλυση, τί είναι η πάλη; Δεν είναι ένα σφιχταγκάλιασμα των δύο αντιπάλων, μια περίπτυξη, στην οποία είναι αδύνατο να αποσπαστεί το ένα μέρος από το άλλο; Τί είναι η πάλη της προσευχής, αν όχι η άρρηκτη ένωση και κοινωνία με τον Θεό;

theomitoros.blogspot.com

Αναρτήθηκε από: Ποσειδώνας Αποσπερίτης