16 Φεβ. 2019

Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στρατηλάτης & η καθοριστικής σημασίας μάχη στο Δορύστολο

Ιστολόγιο |


Ο Άγιος
 Θεόδωρος ο Στρατηλάτης και η καθοριστικής σημασίας
 μάχη στο Δορύστολο

Δύο θαύματα συνδέονται με το όνομα των Αγίων Θεοδώρων: Το "δια κολλύβων θαύμα" του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος και το όχι και τόσο γνωστό θαύμα του Αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτη στη μάχη των Βυζαντινών εναντίον των Ρώσων στο Δορύστολο το 971 μ.Χ.

Τους μήνες Φεβρουάριο και Μάρτιο 2019 εορτάζουμε τους Αγίους Θεοδώρους τρεις φορές. Την 8η Φεβρουαρίου εορτάσαμε τον Άγιο Θεόδωρο τον Στρατηλάτη από την Ευχάνεια του Πόντου. Είναι γνωστός και ως Θεόδωρος της Ηράκλειας της Ποντικής. Την 17η Φεβρουαρίου την τιμητική του έχει ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων. Έλαβε την ονομασία Τήρων, επειδή είχε καταταγεί στο σώμα των νεοσυλλέκτων της Ρωμαϊκής λεγεώνας, δηλαδή των Τηρώνων. Βιογράφοι του αναφέρουν ως τόπο γεννήσεώς του την Αμάσεια του Πόντου. Τρίτη φορά που εορτάζουμε τους Αγίους Θεοδώρους είναι την 19η Μαρτίου, σε ανάμνηση των "δια Κολλύβων Θαύματος" του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος (κινητή εορτή).Κάποιοι ερευνητές ταυτίζουν τους δύο Αγίους, ως ένα και το αυτό πρόσωπο.

Χαρακτηριστικό της άποψης αυτής είναι ότι και ο Άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης, που έγραψε για τον μαρτυρικό θάνατο του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος, αναφέρει ως τόπο καταγωγής του την Ευχάνεια - πόλη καταγωγής του Αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτη. (Οικουμενικόν Πατριαρχείον, Ὀρθόδοξος Ιερά Μητρόπολις Ἰταλίας και Μελίτης, Ιερός Ναός Αγίου Μεγαλομάρτυρος Θεοδώρου του Τήρωνος, Ελληνική Ορθόδοξη Ενορία Ρώμης). 

Στον Πόντο το όνομα Θεόδωρος ήταν πολύ συχνό ανάμεσα στους Έλληνες, τους δε Αγίους τους θεωρούσαν προστάτες της "τύχης". Τους τιμούσαν ιδιαίτερα ως προστάτες των ανύπαντρων κοριτσιώνΧαρακτηριστική είναι η παρακάτω προσευχή: «Άγιοι Θεόδωροι, καλοί και θαυματουργοί, εκεί που πάτε και τις τύχες συναντάτε, αν δείτε και τη δική μου να μου τη διπλοχαιρετάτε, αν κάθεται να σηκωθεί, να σηκωθεί να τρέξει, να σχίσει όρη και βουνά, να 'ρθει να με παντρέψει». (Επιτροπή Ποντιακών Μελετών / Ποντιακή Λαογραφία της Έλσας Γαλανίδη - Μπαλφούσια)

Δύο θαύματα συνδέονται με το όνομα των Αγίων:

1. Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων και το "δια κολλύβων θαύμα". Όταν ανέβηκε στον θρόνο του Βυζαντίου, ο Ιουλιανός (361-363) πραγματοποίησε μεγάλο διωγμό κατά των χριστιανών.

Γνωρίζοντας το τυπικό των χριστιανών για την νηστεία, την πρώτη εβδομάδα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, κάλεσε τον έπαρχο της Κωνσταντινούπολης και του είπε να αποσύρει από την πόλη τα τρόφιμα που ήταν νηστίσιμα, υποχρεώνοντας τους χριστιανούς, είτε να μη νηστεύσουν, είτε να μείνουν νηστικοί. Έτσι κι έγινε... Τότε εμφανίστηκε, μπροστά στον Αρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως Ευδόξιο, ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων και του είπε«Σύναξε το ποίμνιο του Χριστού και δώσε εντολή κανείς Χριστιανός να μην αγοράσει τίποτα απ’ όσα πωλούνται, διότι όσα πωλούνται στην αγορά είναι μιασμένα, αφού με εντολή του βασιλιά έχουν μολυνθεί από αίμα ειδωλόθυτων ζώων, και αναπλήρωσε τις ελλείψεις αυτών, χορηγώντας κόλλυβα».Ο Ευδόξιος εκπλήρωσε αμέσως το θέλημα του Αγίου και έτσι ματαιώθηκε ο σκοπός του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα, που η Εκκλησία τον ονόμασε Παραβάτη.

2. Εκείνο το οποίο ίσως δεν είναι γνωστό, είναι το θαύμα του Αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτη. 

Ο Γάλλος Βυζαντινολόγος Γουσταύος Σλυμπερζέ (G. Schlumberger) στο βιβλίο του "Ο Αυτοκράτωρ Ιωάννης Τσιμισκής και η Βυζαντινή Εποποιία" γράφει για την καθοριστική μάχη των Βυζαντινών εναντίον των Ρώσων.στο Δορύστολο (σήμερα Σιλίστρια) και το θαύμα του Θεοδώρου του Στρατηλάτη (σελ. 162-164):

«Φοβερός ανεμοστρόβιλος και ραγδαία βροχή χτυπά τους Ρώσους στο πρόσωπο, αφού πριν τους είχε τυφλώσει με σύννεφα σκόνης. Αυτό το απροσδόκητο γεγονός ήδη άρχισε να τους κλονίζει και στη συνέχεια ένα πολύ καταπληκτικότερο θέαμα επισφράγισε τον τρόμο τους.

Εκείνη ακριβώς την ώρα, οι δυο στρατοί είδαν καθαρά, λέγεται, άγνωστο ιππέα αναβάτη λευκού αλόγου να πρωτοστατεί στα Ρωμαϊκά τάγματα, με φωνή και με νεύματα να παροτρύνει τους Βυζαντινούς να προελάσουν εναντίον των Ρώσων. Και αυτός ο ίδιος, εφορμώντας επανειλημμένα, διασπούσε τις τάξεις των Βαράγγων και έσπερνε ανάμεσά τους τον τρόμο. Η εμφάνιση αυτή τάραξε τις ψυχές και ηλέκτρισε τους Βυζαντινούς επιδρώντας πολύ στην έκβαση της μάχης. Τον μυστηριώδη αυτόν μαχητή, ούτε πριν τον είδε κανένας, ούτε μετά την μάχη, όταν ο βασιλιάς τον αναζήτησε μάταια σε όλο το στρατόπεδο, για να τον ευχαριστήσει. Όλοι οι ευσεβείς εκείνοι γιοι της Παρθένου, οι ευλαβείς πολεμιστές του τέλους του δεκάτου αιώνα, αρχηγοί και στρατιώτες, σχημάτισαν την πεποίθηση ότι ο θαυμάσιος εκείνος ιππέας ήταν ο ένδοξος Μεγαλομάρτυρας Άγιος Θεόδωρος ο Στρατηλάτης. Ένας από τους μέγιστους στρατιωτικούς Αγίους, προστάτης των Βυζαντινών στρατευμάτων, στους οποίους ήδη πολλές φορές έχοντας φανερωθεί, χάρισε νίκες. Ήταν ο ένας από τους δύο πολεμιστές Αγίους Θεοδώρους -ο άλλος ήταν ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων- που ονομάσθηκαν Καλλίνικοι από τις νίκες, που από αιώνες τους όφειλαν τα βυζαντινά όπλα. Οι εικόνες των δύο Αγίων με τους φωτοστέφανους και με πολεμική περιβολή, τοποθετούνταν στο Βυζάντιο στις μεγάλες σημαίες στρατών και στόλων. Εκείνη την ημέρα συνέπιπτε η μνήμη του Θεοδώρου του Στρατηλάτη και της ανακομιδής των λειψάνων του.

Εξαιτίας αυτού, πίστεψαν αδιάσειστα οι στρατιώτες ότι ο ουράνιος εκείνος ιππέας, δεν ήταν άλλος παρά ο ένδοξος μεγαλομάρτυρας, που σε όλη του τη ζωή υπήρξε στρατιώτης και ήρθε να αγωνισθεί τον καλό αγώνα για χάρη του Ιωάννη Τσιμισκή, ο οποίος με πολλή ευλάβεια συνήθιζε να τον επικαλείται στον πόλεμο σαν βοηθό και μεγαλοδύναμο πρόμαχό του.

Θρυλήθηκε μετά από αυτή την φοβερή μάχη, ότι την προηγούμενη κατά τα τέλη της νύχτας, ενώ όλοι στην απέραντη πρωτεύουσα περίμεναν εναγωνίως ειδήσεις από τα πεδία του πολέμου, μια παρθένα ευσεβής από τις αφιερωμένες στον Θεό, την ώρα που κοιμόταν στο κελλί της, είδε να έρχεται η Υπεραγία Θεοτόκος  με φωτοβόλα συνοδεία Αγίων. 

Η βασίλισσα των ουρανών, απευθυνόμενη προς την απαστράπτουσα εκείνη συνοδεία, διέταξε να αναζητήσουν τον μεγαλομάρτυρα στρατηλάτη. Ευθύς μόλις έγινε αυτό & ήρθε ο Άγιος με την μορφή νεαρού στρατιώτη που φορούσε πανοπλία, η Θεοτόκος του απηύθυνε αυτά τα λόγια:

- "Ο αγαπητός σε μένα και σε σένα, Ιωάννης, Θεόδωρε, δίνει δυνατές και φοβερές μάχες με τους Ρώσους και αυτήν την ώρα πιέζεται πολύ. Τρέξε να τον βοηθήσεις όσο είναι ακόμα καιρός, γιατί αν δεν προφθάσεις, θα πέσει σε μεγάλο κίνδυνο".

- "Είμαι πρόθυμος να υπακούσω τις προσταγές Σου και τις προσταγές του Θεού" απάντησε ο Άγιος στην Παρθένο και αμέσως έγινε άφαντος. Την ώρα εκείνη το όνειρο έπαυσε και η καλόγρια ξύπνησε.

Κανένας στην Κωνσταντινούπολη δεν αμφέβαλλε ότι ο Στρατηλάτης, ειδοποιημένος με αυτό τον τρόπο από την Βασίλισσα των Ουρανών, για τους κινδύνους στους οποίους ήταν εκτεθειμένος ο προστατευόμενος από αυτήν βασιλιάς, έτρεξε την ίδια νύχτα για να τον βοηθήσει, περνώντας πάνω στα φτερά ανέμων, το διάστημα από την Κωνσταντινούπολη στο Δορύστολο πάνω από τον Αίμο. 

Αργότερα ο Τσιμισκής, για να ενισχυθεί η Πίστη του λαού σ' αυτό το θαύμα, διέταξε να ανοικοδομηθεί από τα θεμέλια, ο τότε κατερειπωμένος ναός όπου φυλασσόταν το ιερό λείψανο του Καλλινίκου και Τροπαιοφόρου μάρτυρα Αγίου Θεοδώρου, στην Ευχάνεια, πόλη η οποία βρισκόταν κοντά στην Κωνσταντινούπολη, μετονομάζοντάς την σε Θεοδωρούπολη και προικοδοτώντας τον ευλογημένο ναό με πολλά κτήματα και πλουσιότατες παροχές».

Ως γνωστόν στο Δορύστολο το 971 μ.Χ. αναμετρήθηκε ο αυτοκράτορας Ιωάννης Τσιμισκής με τον Σβιατοσλάβο, γιο της Μεγάλης Όλγας των Ρώσων. Ο Ρωσικός στρατός ηττήθηκε. Η νίκη εκείνη του Τσιμισκή ήταν καθοριστικής σημασίας καθώς:

  1. Εκδιώχθηκαν οι Ρώσοι από τα εδάφη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
  2. Καταλύθηκε το Βουλγαρικό κράτος και προσαρτήθηκε στην αυτοκρατορία.
  3. Το Βουλγαρικό Πατριαρχείο, που είχε έδρα στο Δορύστολο, διαλύθηκε και η Βουλγαρία πέρασε στην δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Λέγεται πως υπάρχει επίγραμμα του Τσιμισκή, ευγνωμονών τον Άγιο Θεόδωρο τον Στρατηλάτη: «Ρήτορ, στρατηγέ, μάρτυς ανδρείας τύπε, άγαλμα κάλλους, αρετών κράμα ξένου, σοι πάντα ταμά, σοι πνοήν, σοι τους λόγους, σοι χειρός άρσιν, σοι πορείαν, σοι στάσιν, Ιωάννης δίδωμι, συ δε τα πάντα μοι, φύλαξ, οδηγός, σύμμαχος γένοιο μοι…» (Γουσταύος Σλυμπερζέ).

.
Ουρανία Πανταζίδου

Υποπλοίαρχος Π.Ν. (ε.α.)

Ανάμνηση
 Θαύματος κολλύβων Αγίου Θεοδώρου
 του Τήρωνος

alexpolisonline.com

Αναρτήθηκε από: Ποσειδώνας Αποσπερίτης