6 Φεβ. 2019

Κάποτε στην Αγια-Σοφιά ...

Ιστολόγιο |


αγία
 σοφία

Η τελευταία λειτουργία στην Αγια-Σοφιά έγινε την Τρίτη 29 Μαΐου 1453, ύστερα η Πόλη αλώθηκε. Κι όμως, ένα τολμηρός κρητικός παπάς, το 1919, κατάφερε να κάνει το όνειρό του πραγματικότητα και να λειτουργήσει στην Αγια-Σοφιά.

Πρωταγωνιστής αυτού του συγκλονιστικού γεγονότος της εθνικής μας ζωής, της λειτουργίας στην Αγια-Σοφιά, ήταν ένα αληθινό παλληκάρι, ένα βλαστάρι της λεβεντογέννας Κρήτης, ο παπά Λευτέρης Νουφράκης από τις Άλωνες Ρεθύμνου.

Ο παπα-Λευτέρης Νουφράκης υπηρετούσε ως στρατιωτικός ιερέας στην Β’ Ελληνική Μεραρχία, μία από τις δύο Μεραρχίες που συμμετείχαν στις αρχές του 1919 στο «συμμαχικό» εκστρατευτικό σώμα στην Ουκρανία. Η Μεραρχία αυτή, στον δρόμο προς την Ουκρανία, στάθμευσε για λίγο στην Κωνσταντινούπολη, την Πόλη των ονείρων του Ελληνικού λαού, η οποία την εποχή εκείνη βρισκόταν υπό «συμμαχική επικυριαρχία», ύστερα από το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Μια ομάδα Ελλήνων αξιωματικών  με επικεφαλής τον γενναίο κρητικό και μαζί του τον Ταξίαρχο Φραντζή, τον Ταγματάρχη Λιαρομάτη, τον Λοχαγό Σταματίου και τον Υπολοχαγό Νικολάου, αγνάντευαν από το πλοίο την πόλη και την Αγια-Σοφιά, κρύβοντας βαθειά μέσα στην καρδιά τους το μεγάλο μυστικό τους, τη μεγάλη απόφαση που είχαν πάρει το περασμένο βράδυ, ύστερα από πρόταση και έντονη επιμονή του τολμηρού Κρητικού παπα-Λευτέρη Νουφράκη.

Να βγουν δηλαδή στην πόλη και να λειτουργήσουν στην Αγια-Σοφιά. Όλοι τους ήταν διστακτικοί, όταν άκουσαν τον παπα-Λευτέρη να τους προτείνει το μεγάλο εγχείρημα. Ήξεραν ότι τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα.

Η Αγια-Σοφιά ήταν ακόμη τζαμί και σίγουρα κάποιοι φύλακες θα ήταν εκεί, κάποιοι άλλοι θα πήγαιναν για προσευχή, δεν ήταν δύσκολο από τη μία στιγμή στην άλλη να γεμίσει η εκκλησία.

Ύστερα ήταν και οί ανώτεροί τους, οι οποίοι δεν θα έβλεπαν με καλό μάτι αυτή την ενέργεια, η οποία  σίγουρα θα προκαλούσε θύελλα αντιδράσεων  από τους «συμμάχους» για την «προκλητικότητα» της. Ίσως μάλιστα να δημιουργούνταν και διπλωματικό επεισόδιο, το οποίο φυσικά θα έφερνε σε δύσκολη θέση την Ελληνική κυβέρνηση & τον τότε πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο. Όμως ο παπα-Λευτέρης είχε πάρει την απόφασή του, ήταν αποφασιστικός και κατηγορηματικός.

- Αν δεν έρθετε εσείς, θα πάω μοναχός μου! Μόνο έναν ψάλτη θέλω.

  Εσύ, Κωνσταντίνε Λιαρομάτη, θα μου κάνεις τον ψάλτη;

- Εντάξει, παππούλη, του απάντησε ο Ταγματάρχης, ο οποίος πήρε και αυτός την ίδια απόφαση, κι όλα πια είχαν μπει στο δρόμο τους.

Τελικά, μαζί τους πήγαν και οι άλλοι. Το πλοίο που μετέφερε τη Μεραρχία είχε αγκυροβολήσει στ’ ανοιχτά, γι’ αυτό επιβιβάστηκαν σε μία βάρκα στην οποία κωπηλατούσε ένας Ρωμιός της Πόλης και σε λίγο αποβιβάστηκαν στην προκυμαία. Ο Κοσμάς, ο ντόπιος βαρκάρης, έδεσε τη βάρκα και τους οδήγησε από τον συντομότερο δρόμο στην Αγια-Σοφιά. Η πόρτα ήταν ανοιχτή λες και τους περίμενε. Ο Τούρκος φύλακας κάτι πήγε να πει στη γλώσσα του, όμως τον καθήλωσε στη θέση του και τον άφησε άφωνο ένα άγριο και αποφασιστικό βλέμμα του Ταξίαρχου Φραντζή.

Όλοι μπήκαν μέσα με ευλάβεια και προχώρησαν κάνοντας τον σταυρό τους. Ο παπα-Λευτέρης ψιθύρισε με μεγάλη συγκίνηση: «Εισελεύσομαι εις τον οίκον σου, προσκυνήσω προς Ναόν Άγιόν σου εν φόβω…». Προχωρεί γρήγορα, δεν χρονοτριβεί, εντοπίζει τον χώρο στον οποίο βρισκόταν το Ιερό και η Αγία Τράπεζα. Βρίσκει ένα τραπεζάκι, το τοποθετεί σ’ αυτή τη θέση, ανοίγει την τσάντα του, βγάζει όλα τα απαραίτητα για την Θεία Λειτουργία, βάζει το πετραχήλι του και αρχίζει.

- Ευλογημένη η Βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων.

- Αμήν, αποκρίνεται ο Ταγματάρχης Λιαρομάτης και η Θεία Λειτουργία στην Αγια-Σοφιά έχει αρχίσει.

Μακάρι να μας αξιώσει ο Θεός να την ολοκληρώσουμε, σκέφτονται όλοι, και σταυροκοπιούνται με κατάνυξη. Οι αξιωματικοί μοιάζουν να τα ‘χουν χαμένα, όλα έγιναν τόσο ξαφνικά και φαίνονται απίστευτα. Η Θεία Λειτουργία προχωρεί κανονικά. Η Αγια-Σοφιά ύστερα από 466 ολόκληρα χρόνια ξαναλειτουργείται!

Ο παπα-Λευτέρης συνεχίζει. Όλα γίνονται ιεροπρεπώς, σύμφωνα με το τυπικό της Εκκλησίας. Ακούγονται τα «ειρηνικά», το «Κύριε ελέησον», «ο Μονογενής Υιός και Λόγος του Θεού» που γράφτηκε από τον ίδιο τον Ιουστινιανό, με την προσταγή και την φροντίδα του οποίου χτίστηκε και η Αγια-Σοφιά. 

Ακολουθεί η Μικρή Είσοδος, το «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ…», ο Απόστολος από τον Ταξίαρχο Φραντζή και το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα από τον παπα-Λευτέρη. Χρέη νεωκόρου εκτελεί ό Υπολοχαγός Νικολάου.

Στο μεταξύ η Αγια-Σοφιά αρχίζει να γεμίζει με Τούρκους.

Ο παπα - Λευτέρης Νουφράκης δεν πτοείται και συνεχίζει.

Οι άλλοι κοιτάζουν σαστισμένοι πότε τον ατρόμητο παπά και πότε τους Τούρκους, οι οποίοι μέχρι εκείνη τη στιγμή παρακολουθούν σιωπηλοί μη μπορώντας ίσως να πιστέψουν στα μάτια τους, γιατί αυτό που γινόταν εκείνη την ώρα μέσα στην Αγια-Σοφιά ήταν πραγματικά κάτι το απίστευτο.

Μετά το Ευαγγέλιο ακολουθεί το Χερουβικό από τον Ταγματάρχη Λιαρομάτη, ενώ ο παπα-Λευτέρης τοποθετεί το αντιμήνσιο πάνω στο τραπεζάκι, για να κάνει την Προσκομιδή.

Οι Τούρκοι συνεχώς πληθαίνουν.

Οι ώρες είναι δύσκολες, αλλά και ανεπανάληπτες, ιστορικές.

Ο παπα-Νουφράκης συνεχίζει. Βγάζει από την τσάντα ένα μικρό Άγιο Ποτήριο, ένα δισκάριο, ένα μαχαιράκι, ένα μικρό πρόσφορο κι ένα μικρό μπουκαλάκι με νάμα. Με ιερή συγκίνηση και κατάνυξη κάνει την προσκομιδή ενώ ο Λιαρομάτης συνεχίζει να ψάλει το Χερουβικό. 

Όταν ολοκλήρωσε την Προσκομιδή, στρέφεται στον Υπολοχαγό Νικολάου και του λέει ν’ ανάψει το κερί για να ακολουθήσει η Μεγάλη Είσοδος.

Ο νεαρός Υπολοχαγός προχωρεί μπροστά με το αναμμένο κερί και ακολουθεί ο παπάς βροντοφωνάζοντας: «Πάααντων ημών μνησθείη Κύριος ο Θεός…». Στη συνέχεια ακολουθούν οι «Αιτήσεις»» και το «Πιστεύω», το οποίο είπε ο Φρατζής.

Στο μεταξύ η Αγια-Σοφιά έχει γεμίσει με Τούρκους.

Ανάμεσά τους υπάρχουν και πολλοί Έλληνες της Πόλης, οι οποίοι βρέθηκαν εκεί αυτή την ώρα και παρακολουθούν με συγκίνηση την Θεία Λειτουργία, χωρίς να τολμούν να εξωτερικεύσουν τα συναισθήματά τους «δια τον φόβον των Ιουδαίων», ήτοι των Τούρκων.

Μόνο κάποιες στιγμές δεν μπορούν να συγκρατήσουν τα δάκρυα, που τρέχουν από τους οφθαλμούς τους και για να μην προδοθούν φροντίζουν και τα σκουπίζουν πριν γίνουν «πύρινο» ποτάμι και τότε ποιος θα μπορούσε να τα συγκρατήσει.

Η Λειτουργία στο μεταξύ φτάνει στο ιερότερο σημείο της, την Αναφορά. Ο παπα-Λευτέρης, με πάλλουσα από τη συγκίνηση φωνή, λέει: «Τα Σα εκ των Σων, Σοι προσφέρομεν κατά πάντα και δια πάντα». Όλοι οί αξιωματικοί γονατίζουν και η φωνή του Ταγματάρχη Λιαρομάτη ακούγεται να ψέλνει το «Σε υμνούμεν, Σε ευλογούμεν, Σοι ευχαριστούμεν, Κύριε, και δεόμεθά Σου, ο Θεός ημών».

Σε λίγη ώρα η αναίμακτη θυσία του Κυρίου μας έχει τελειώσει στην Αγια-Σοφιά, ύστερα από 466 ολόκληρα χρόνια! Ακολουθεί το «Άξιον εστίν», το «Πάτερ ημών», το «Μετά φόβου Θεού πίστεως και αγάπης προσέλθετε» και όλοι οί αξιωματικοί πλησιάζουν και κοινωνούν τα Άχραντα Μυστήρια. Ο παπα-Λευτέρης λέει γρήγορα τις ευχές και ενώ ο Λιαρομάτης ψέλνει το «Είη το όνομα Κυρίου ευλογημένον…» καταλύει το υπόλοιπον της Θείας Κοινωνίας και απευθυνόμενος στον Υπολοχαγό Νικολάου του λέει:

«Μάζεψέ τα γρήγορα όλα και βάλτα μέσα στην τσάντα». Ύστερα κάνει την Απόλυση! Η Θεία Λειτουργία στην Αγια-Σοφιά, έχει ολοκληρωθεί. Ένα όνειρο δεκάδων γενεών Ελλήνων έχει γίνει πραγματικότητα.

Ο παπα-Νουφράκης και οι τέσσερις αξιωματικοί είναι έτοιμοι να αποχωρήσουν και να επιστρέψουν στο πλοίο. Η Εκκλησία όμως είναι γεμάτη Τούρκους, οι οποίοι έχουν αρχίσει να γίνονται άγριοι, επιθετικοί, συνειδητοποιώντας τι ακριβώς είχε συμβεί. Η ζωή τους κινδυνεύει άμεσα. Όμως δεν διστάζουν, πλησιάζει ο ένας τον άλλο, γίνονται «ένα σώμα», μια γροθιά και προχωρούν προς την έξοδο. Οι Τούρκοι είναι έτοιμοι να τους επιτεθούν, όταν ένας Τούρκος αξιωματούχος παρουσιάζεται με την ακολουθία του και τους λέει:

- «Ντουρούν χέμεν» (αφήστε τους να περάσουν). Το είπε με μίσος. Θα ήθελε να βάψει τα χέρια του στο αίμα τους, όμως εκείνη την στιγμή έτσι έπρεπε να γίνει. Αυτό επέβαλαν τα συμφέροντα της πατρίδας του, δεν ήταν χρήσιμο γι’ αυτούς να σκοτώσουν τώρα πέντε Έλληνες αξιωματικούς μέσα στην Αγια-Σοφιά. 

Δεν ξεχνά ότι στ’ ανοιχτά της Πόλης βρίσκονται δύο ετοιμοπόλεμες Ελληνικές Μεραρχίες και ακόμη ότι η Κωνσταντινούπολη βρίσκεται ουσιαστικά υπό την επικυριαρχία των νικητών του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στους οποίους βέβαια νικητές, δεν συμπεριλαμβάνονται οι Τούρκοι. 

Στο άκουσμα αυτών των λόγων οι Τούρκοι υποχωρούν. 

Ο παπα-Λευτέρης Νουφράκης και οι άλλοι αξιωματικοί βγαίνουν από την Αγια-Σοφιά κατευθυνόμενοι προς την προκυμαία, όπου τους περιμένει η βάρκα. Ένας μεγαλόσωμος Τούρκος τους ακολουθεί, σηκώνει ένα ξύλο και ορμά για να χτυπήσει τον παπα-Νουφράκη. Διαισθάνεται, ξέρει ότι αυτός ο παπάς είναι ο εμπνευστής αυτού του γεγονότος. 

Ο ηρωικός παπάς σκύβει για να προφυλαχθεί, αλλά ο Τούρκος καταφέρνει και τον χτυπά στον ώμο. Λυγίζει το σώμα του από τον αβάσταχτο πόνο, όμως μαζεύει τις δυνάμεις του, ανασηκώνεται και συνεχίζει να προχωρεί.

Στο μεταξύ ο Ταγματάρχης Λιαρομάτης και ο Λοχαγός Σταματίου αφοπλίζουν τον Τούρκο, ο οποίος είναι έτοιμος για να δώσει το πιο δυνατό κι ίσως το τελειωτικό χτύπημα στον παπά. Ήδη, πλησιάζουν στη βάρκα. Μπαίνουν όλοι μέσα. Ο Κοσμάς μαζεύει τα σχοινιά & αρχίζει γρήγορα να κωπηλατεί. Σε λίγο βρίσκονται πάνω στο ελληνικό πολεμικό πλοίο, ασφαλείς και θριαμβευτές.

Βέβαια ακολούθησε διπλωματικό επεισόδιο και οι «σύμμαχοι» διαμαρτυρήθηκαν έντονα στον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο ο οποίος αναγκάστηκε να επιπλήξει τον παπα-Λευτέρη Νουφράκη. Όμως κρυφά επικοινώνησε μαζί του και «τον επαίνεσε και συνεχάρη τον πατριώτη ιερέα, που έστω και για λίγη ώρα ζωντάνεψε μέσα στην Αγια-Σοφιά τα πιο ιερά όνειρα του Έθνους μας».

Ο τολμηρός απλός παπάς, από τις Άλωνες Ρεθύμνου, σήκωσε πάνω στους ώμους του και ζωντάνεψε, έστω και για λίγο, ένα από τα πιο επικά, πιο ιερά, πιο άγια όνειρα ...

 

Απόσπασμα από το ομώνυμο άρθρο του Ανδρέα Κυριάκου στο περιοδικό

« Τα Πάτρια »

Αποτέλεσμα εικόνας για ΒΥΖΑΝΤΙΟ
 ΣΗΜΑΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ

anazhthseis-elena.blogspot.com


 

Το άλλο πρόσωπο του παπά-Νουφράκη

Εξώφυλλο γνωστού περιοδικού των Αθηνών (φ. 509, Ιανουάριος 1914) που δείχνει τον παπά-Νουφράκη από τις Αλώνες Ρεθύμνου. Ο σύντροφός του στη φωτογραφία είναι ο Κρητικός ιερομόναχος Αγάπιος Καρτσωνάκης.

Το εξώφυλλο δείχνει πως ο κληρικός, από τις Αλώνες Ρεθύμνου, ήταν γνωστός στο πανελλήνιο πολύ πριν από το παράτολμο εγχείρημά του στην Αγία Σοφία.

Θα προσπαθήσω να παραθέσω στοιχεία βιογραφικά για τον πρωταγωνιστή του εντυπωσιακού επεισοδίου στην Αγιά Σοφιά, χωρίς ν’ αναφερθώ καθόλου στο ίδιο το επεισόδιο. Εννοώ τα βασικά και συγκεκριμένα στοιχεία που θα πρέπει να έχει ένα βιογραφικό σημείωμα όπως: πατρώνυμο, χρονολογίες, σπουδές κ.λπ. Πριν όμως προχωρήσω στην παράθεση οποιουδήποτε στοιχείου, να αναφέρω ενδεικτικά, ότι αγνοούμε το βαφτιστικό όνομα του παπά-Νουφράκη. Το όνομα «Ελευθέριος» με το οποίο έχει καταγραφεί στην ιστορία, δεν είναι ούτε το βαφτιστικό του, ούτε και το καλογερικό του που ήταν Παΐσιος. Ονομάστηκε Ελευθέριος με την ανάδειξή του σε αρχιμανδρίτη. Η επιλογή του ονόματος δεν ήταν τυχαία. Ο πόθος του για ελευθερία των απανταχού Ελλήνων, ήταν κυρίαρχο συναίσθημα στην πορεία του και μια βασική έννοια στη σκέψη και στην φιλοσοφία του.

Ο παπά-Νουφράκης γεννήθηκε στο χωριό Αλώνες Ρεθύμνου, του σημερινού Δήμου Λαππαίων, κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 1870 και πέθανε στην Αθήνα στις 5 Αυγούστου 1941. Γονείς του ήταν ο Σπύρος και η Ελένη. Το γένος της μητέρας δεν μας είναι γνωστό. Γνωρίζουμε μόνο ότι επέζησε του άνδρα της και ότι ζούσε το 1912.

 

Λεπτομέρεια από πρωτότυπη φωτογραφία του παπά-Νουφράκη, τραβηγμένη το 1930. Δείχνει τα παράσημα που κοσμούν το στήθος του και δημοσιεύεται με την ελπίδα πως ίσως βοηθήσει στο μέλλον κάποιο επιμελέστερο βιογράφο του ανδρός.

Ο πατέρας Σπυρίδων Νουφράκης ήταν γνωστός στην περιοχή για τον πατριωτισμό και την παλικαριά του. Μετείχε στις επαναστάσεις εναντίον των Τούρκων και μάλιστα ως σημαιοφόρος της ομάδας του Πωλανδρέα. Σε μια από τις μάχες που πήρε μέρος δέχτηκε διαμπερές τραύμα στο στήθος, αλλά κατάφερε να επιβιώσει (καταφεύγοντας με αφάνταστο κουράγιο στα Σελλιά) και να επανέλθει στους αγώνες για την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Τούρκους. Μάλιστα, σε μια μάχη στο Ατσιπόπουλο, είχε την ευκαιρία να σώσει τον αρχηγό του από βέβαιο θάνατο, σκοτώνοντας τον Τούρκο που τον απειλούσε άμεσα. Το γεγονός είχε προκαλέσει τότε μεγάλη εντύπωση. Ο Σπύρος και η Ελένη Νουφράκη απόκτησαν τέσσερα τουλάχιστον παιδιά, δύο αγόρια και δύο κορίτσια. Πιθανολογούμε ότι μία από τις θυγατέρες του ζεύγους, αδελφή του παπά-Νουφράκη, παντρεύτηκε τον αρκετά μεγαλύτερό της σε ηλικία, αγωνιστή από το Ρουμπάδο, Γεώργιο Καλιτσουνάκη. 

Ο παπά-Νουφράκης άφησε πολλά γραπτά, κυρίως σε ομοιοκατάληκτους 15σύλλαβους στίχους. Μερικοί έχουν περιληφθεί στην παρακάτω έκδοση, την επιμέλεια της οποίας είχε κάποιος από τους πρωτο - ανηψιούς. Είναι αξιοσχολίαστο ότι ο ανηψιός - επιμελητής αγνοούσε το φυλλάδιο με τις Πολεμικές Αναμνήσεις του θείου.

Ο μετέπειτα θρυλικός παπάς έδειξε από νωρίς τον χαρακτήρα, τις κλίσεις και τις ικανότητές του. Κατέφυγε πολύ μικρός στη Μονή Ρουστίκων, όπου και έμαθε τα πρώτα του γράμματα. Κάποιο σοβαρό και δυσάρεστο γεγονός φαίνεται πως τον ανάγκασε να ξενιτευτεί από την Κρήτη και να ζήσει περιφερόμενος σε διάφορα μέρη (Άγιο Όρος, Μυτιλήνη, Κωνσταντινούπολη, Αθήνα).

Είναι θαυμασμού άξιο ότι κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες κατάφερε να πάρει πτυχίο από την Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1911. Η κήρυξη των απελευθερωτικών πολέμων 1912-1913 τον βρήκε να διδάσκει στο Ελληνικό Σχολείο του Αιτωλικού. 

Δεν δίστασε όμως να εγκαταλείψει τη θέση του στην εκπαίδευση και να καταταγεί εθελοντικά (ύστερα από επιμονή του, ξεπερνώντας πολλές διατυπώσεις) στον Ελληνικό Στρατό όντας διάκος και μοναχός.

Παρότι η επίσημη στρατιωτική του ιδιότητα ήταν ιεροκήρυκας, αναδείχτηκε γρήγορα σε φοβερό πολεμιστή. Στη σκληρή μάχη των Γιαννιτσών (18-20 Οκτωβρίου 1912) έγινε επίκεντρο θαυμασμού όχι μόνο από τους συμπολεμιστές του, αλλά και από τους ανώτερους αξιωματικούς της μονάδας του. 

Υποθέτω πως τότε πήρε και το πρώτο του παράσημο. Μετά το τέλος εκείνων των πολέμων, ήταν φυσικό να εγκαταλείψει τα όποια επαγγελματικά του σχέδια ως εκπαιδευτικός και να μονιμοποιηθεί στον Ελληνικό Στρατό, στον οποίο είχε γίνει ήδη ξακουστός. Τότε πρέπει να έγινε και Αρχιμανδρίτης, παίρνοντας, όπως είπαμε, και το όνομα «Ελευθέριος».

Το εντυπωσιακό επεισόδιο στην Αγιά Σοφιά της Πόλης, το 1919, μπορεί να ήταν εκείνο που του εξασφάλισε αιώνια φήμη, όμως ούτε αυτό, ούτε η μαχητικότητα και ο βαρύς τραυματισμός του στη Μικρασία, δείχνουν το μέγεθος της αγωνιστικότητας και του πατριωτισμού του.

Η πρωτότυπη φωτογραφία είναι βγαλμένη στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Σμύρνης, τον Απρίλιο του 1921 και δείχνει τον τραυματισμένο παπά-Νουφράκη.

Εκείνο που, πραγματικά, προκαλεί έκπληξη και θαυμασμό είναι η επιμονή του να πάει στο Αλβανικό μέτωπο και να πολεμήσει κατά των Ιταλών, ενώ ήταν από καιρό - τυπικά - απόστρατος και κοντά στα 70!

Το κατάφερε, αλλά ήταν και το κύκνειο άσμα του. Πέθανε από κρυοπαγήματα στην Αθήνα, με το παράπονο πως δεν έπεσε σε κάποια από τις είκοσι επτά (27) μεγάλες μάχες που πήρε μέρος ως … ιεροκήρυκας του στρατού.

Το μοναδικό γνωστό αντίτυπο ενός σπάνιου φυλλαδίου του παπά-Νουφράκη, τυπωμένου πριν ο συγγραφέας πάρει το όνομα Ελευθέριος. Αντίγραφο του φυλλαδίου δόθηκε στον υποδειγματικό Πολιτιστικό Σύλλογο του χωριού Αλώνες.

Θα ήθελα να κλείσω το σημείωμα με συγκεκριμένα στοιχεία που δείχνουν το άλλο πρόσωπο του αδυσώπητου πολεμιστή, την τρυφερή πτυχή του χαρακτήρα του. Και δεν εννοώ τον αποδεδειγμένο στην πράξη αλτρουισμό του. Η τρυφερότητα και ο σεβασμός που δείχνουν τα γράμματα προς τη χήρα μητέρα του (ενώ ο ίδιος ήταν πάνω από 40) είναι κάτι το αδιανόητο για την εποχή μας. Της ζητά ακόμα και την τυπική άδεια για να πάει στον πόλεμο, ενώ προσπαθεί να καταλαγιάσει τις αγωνίες της και να την προετοιμάσει για οτιδήποτε το απευκταίο. Παράλληλα, κάνοντας ο ίδιος μια ακραία ασκητική ζωή, μεριμνά όχι μόνο για τη μητέρα του, αλλά και για όλα τα «πλάγια» μέλη της ευρύτερης οικογένειάς του. Ιδιαίτερη αδυναμία φαίνεται να έχει προς τα πολλά ανήψια του, τα οποία σκέφτεται και φροντίζει ακόμα και στις πιο δύσκολες για τον ίδιο στιγμές. Για τα αγόρια αναλαμβάνει όλα τα έξοδα των σπουδών τους και αλληλογραφεί μαζί τους με τρόπο που θα τον ενέκριναν ακόμα οι μοντέρνοι παιδαγωγοί. Και για μη νομισθεί ότι πίσω από τη μέριμνα για τους συγγενείς υπήρχε οποιοδήποτε συμφεροντολογικό υπόβαθρο, να πούμε ότι με την διαθήκη του άφηνε όλη του την περιουσία σε δύο ευαγή ιδρύματα: Στον Οίκο Τυφλών της Αθήνας και στο Νοσοκομείο του Ρεθύμνου. Χάρη στην προσφορά του αυτή, άλλωστε, ο Δήμος Ρεθύμνης αφιέρωσε στη μνήμη του ένα μικρό δρόμο στον οικισμό Τσεσμέ του Πλατανιά.

Όλα καλά, θα μπορούσε να πει κανείς. Όμως: Όταν, πριν από 20 χρόνια, μια ερευνητική ομάδα του τότε Πολυκλαδικού Λυκείου αναζητούσε βιογραφικά στοιχεία για τους ονοματοδότες των δρόμων του Ρεθύμνου, δεν βρήκε τίποτα για τον παπά-Νουφράκη. Αυτό «καταγράφεται» εμμέσως και στο χρησιμότατο βιβλίο με τον τίτλο Ρεθυμνοδωνυμικά (έκδ. 1992, βλ. σελίδα 161), για να αποτελεί δείγμα της ακηδίας μας για τη διατήρηση της μνήμης των άξιων του τόπου μας.

agonigrammi.wordpress.com

Αναρτήθηκε από: Ποσειδώνας Αποσπερίτης